Điện Mặt Trời Áp Mái: Tiềm Năng Lớn Nhưng Vẫn Nhiều Vướng Mắc

Đến thời điểm này, việc vận động người dân lắp đặt điện mặt trời áp mái vẫn chưa đạt được hiệu quả như mong muốn

Mặc dù được Nhà nước khuyến khích phát triển mạnh mẽ, đến thời điểm hiện tại, việc vận động người dân lắp đặt điện mặt trời áp mái vẫn chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng. Nguyên nhân đến từ chi phí đầu tư ban đầu cao, cơ chế mua bán điện chưa đồng bộ và nhiều vướng mắc về thủ tục pháp lý.

Chính sách phát triển điện mặt trời tại Việt Nam

Với mục tiêu phát triển 1GWp điện mặt trời vào năm 2020, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành:

Quyết định số 2068/2015: Phê duyệt Chiến lược phát triển năng lượng tái tạo Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg: Ban hành cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời tại Việt Nam, trong đó có điện mặt trời áp mái.

Những chính sách này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ việc sử dụng năng lượng sạch, giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.

TP HCM – Địa phương tiên phong lắp đặt điện mặt trời áp mái

Tính đến nay, cả nước có khoảng 815 khách hàng lắp đặt điện mặt trời áp mái. Trong đó, TP HCM là địa phương đi đầu với:

762 khách hàng là hộ gia đình, doanh nghiệp
Tổng công suất đạt 8,18 MWp
Nhiều hộ dân có nhu cầu bán lại điện dư cho EVNHCMC

Theo ông Nguyễn Hoàng Gia – Tổng Giám đốc Công ty CP Giải pháp Năng lượng TP HCM, đơn vị đã lắp đặt hơn 60 hệ thống tại TP HCM và gần 40 hệ thống tại các tỉnh khác. Tại TP HCM, ngành điện hỗ trợ đo kiểm và lắp đồng hồ 2 chiều miễn phí, trong khi một số tỉnh miền Trung lại thu phí đo kiểm lên đến 5 triệu đồng, gây tâm lý e ngại cho người dân.

Lợi ích kinh tế của điện mặt trời áp mái hộ gia đình

Theo Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH&CN – Sở KH&CN TP HCM:

Nhà nước hỗ trợ lắp đặt đồng hồ điện 2 chiều miễn phí
Giá mua điện dư: 2.086 đồng/kWh
Một hộ gia đình 4 người chỉ cần hệ thống 3 kWp
Chi phí đầu tư: 60 – 70 triệu đồng
Sản lượng: khoảng 12 kWh/ngày (~360 kWh/tháng)

Đây là con số cho thấy điện mặt trời áp mái hoàn toàn khả thi về mặt kinh tế nếu cơ chế mua bán điện được triển khai đồng bộ.

Vướng mắc lớn: Chưa bán được điện dư cho ngành điện

Trên thực tế, nhiều khách hàng phản ánh chưa được thanh toán tiền điện dư mà mới chỉ dừng ở mức bù trừ điện năng. Nguyên nhân chính là:

Chưa thống nhất cách tính giá điện giờ cao điểm – thấp điểm
Chưa có hướng dẫn cụ thể về hợp đồng mua bán điện
Vướng mắc về thuế GTGT và phát hành hóa đơn

Ông Nguyễn Như Hưng – Giám đốc Công ty CP South Solar cho biết dù đã lắp công-tơ 2 chiều từ đầu năm 2018 nhưng đến nay vẫn chưa ký được hợp đồng mua bán điện, khiến doanh nghiệp và người dân chưa dám đầu tư mở rộng hệ thống.

EVN và Bộ Công Thương nói gì?

Theo đại diện EVNHCMC, đơn vị thừa nhận chưa thể ký hợp đồng mua bán điện do chưa có hướng dẫn chính thức từ Bộ Tài chính và Bộ Công Thương. EVN đã nhiều lần kiến nghị để sớm tháo gỡ các vướng mắc này.

Đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết:

Điện mặt trời áp mái được áp dụng cơ chế bù trừ điện năng
Điện dư sẽ được thanh toán khi kết thúc năm hoặc hợp đồng
Tuy nhiên, việc giao dịch mua bán điện hiện vẫn chưa thể triển khai

Bộ Công Thương hiện đang xem xét sửa đổi Quyết định 11/2017, đồng thời xây dựng cơ chế giá mới cho điện mặt trời áp mái sau tháng 6/2019 nhằm tháo gỡ khó khăn về thuế, thanh toán và hợp đồng.

Kết luận

Điện mặt trời áp mái có tiềm năng rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh nguy cơ thiếu điện tại khu vực phía Nam ngày càng rõ rệt. Tuy nhiên, để người dân mạnh dạn đầu tư, cần sớm: